Shloka 31
Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī
नन्वेते हेतवः सन्ति ये केचिन्मूर्तिसंस्थिता: । अमूर्तस्य हि मूर्तेन सामान्यं नोपपद्यते
nanvete hetavaḥ santi ye kecin mūrtisaṃsthitāḥ | amūrtasya hi mūrtena sāmānyaṃ nopapadyate |
Bhīṣma nói: “Quả thật, mọi lý lẽ và ví dụ mà kẻ hoài nghi đưa ra đều dựa trên những vật có hình tướng. Nhưng giữa cái vô tướng và cái hữu tướng không thể lập được sự đồng nhất chân thực. Vì vậy, không thể biện luận rằng Tự ngã vô tướng phát sinh từ, hay được giải thích bởi, sự kết hợp của các yếu tố vật chất hữu hình.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma argues that examples drawn from formed, material things cannot establish conclusions about the formless Self (Ātman). Since the formless and the formed do not share the same nature, it is not logically valid to claim that consciousness/the Self is produced by material elements or that material analogies can fully explain it.
In the Śānti Parva’s philosophical instruction, Bhīṣma addresses objections associated with skeptical/materialist reasoning. He critiques the opponents’ reliance on material examples and insists that such reasoning cannot account for the formless principle identified as the Self.