Shloka 25
बलीन्द्रसंवादः — Kāla, Anityatā, and the Limits of Agency
Mahābhārata 12.217
यथागमं च गत्वा वै बुद्धया तत्रैव बुद्धयते । देहान्तं कश्चिदन्वास्ते भावितात्मा निराश्रयम्
yathāgamaṃ ca gatvā vai buddhyā tatraiva buddhyate | dehāntaṃ kaścid anvāste bhāvitātmā nirāśrayam ||
Bhishma nói: Theo kỷ luật được dạy trong kinh điển, có những kẻ cầu đạo hiếm hoi tiến dần từng bậc và, nhờ sức mạnh của trí tuệ đã được thanh lọc, liền thức tỉnh đến sự chứng ngộ trực tiếp Brahman ngay tại đó. Vị du-già ấy—nội tâm đã được tu dưỡng và tinh luyện—an trụ không nương tựa vào bất cứ chỗ dựa bên ngoài nào, vững lập trong Thực tại tự túc ấy, và giữ như vậy cho đến tận cùng đời sống của thân này.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Only a rare seeker, following scriptural discipline and refining the intellect through yoga, attains direct realization of Brahman and then abides independently—without external supports—steadfast in that realization until the body’s end.
In the Shanti Parva’s instruction on liberation, Bhishma explains to the listener that spiritual progress is gradual and scripturally guided, culminating for a few in stable Brahman-realization maintained throughout embodied life.