Shloka 21
बलीन्द्रसंवादः — Kāla, Anityatā, and the Limits of Agency
Mahābhārata 12.217
रजोवर्ज्यो5प्ययं देही देहवाउछब्दवच्चरेत् । कार्यरव्याहतमतिर्वैराग्यात् प्रकृती स्थित:
bhīṣma uvāca | rajovarjyo ’py ayaṃ dehī dehavān śabdavac caret | kāryair avyāhatamatir vairāgyāt prakṛtau sthitaḥ | yogaparāyaṇo yogī ||
Bhishma nói: Vị yogin chuyên nhất nơi Yoga, tuy còn mang thân, vẫn thoát khỏi sự xao động của rajas. Như âm thanh, người ấy đi khắp nơi không bị ngăn ngại. Trí hiểu biết không bị công việc và đòi hỏi của hành động làm tổn hại hay khuấy động; nhờ ly tham (vairagya), người ấy an trụ trong tự tánh của mình.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A true yogin can live and act while embodied without being driven by rajas (restless passion). Through vairāgya (dispassion) he remains established in his own nature, and his intellect is not disturbed by the pressures of duties and tasks.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira about the marks of a realized yogin—describing inner steadiness, freedom from passion, and unobstructed movement through the world while remaining devoted to Yoga.