Shloka 20
इन्द्र–बलि संवादः
The Dialogue of Indra and Bali on Fortune, Humility, and Restraint
हेतुमच्छक्यमाख्यातुमेतावज्ज्ञानचक्षुषा । प्रत्याहारेण वा शक््यमक्षरं ब्रह्म वेदितुम्ू
hetumac chakyam ākhyātum etāvaj jñānacakṣuṣā | pratyāhāreṇa vā śakyam akṣaraṁ brahma veditum ||
Bhīṣma nói: Chỉ người có “con mắt của chân tri” mới có thể trình bày, một cách hợp lý, chừng ấy về Đấng Tối Thượng. Tuy vậy, Brahman bất hoại cũng có thể được chứng ngộ nhờ pratyāhāra—rút tâm và các căn khỏi đối tượng, rồi quán niệm với nhất tâm.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Brahman is best spoken of with disciplined, insight-based reasoning (jñānacakṣus), but it is ultimately realized through inner practice—especially pratyāhāra, the withdrawal of mind and senses leading to concentrated contemplation and direct knowledge of the Imperishable.
In the Shanti Parva’s instruction on liberation and higher knowledge, Bhishma continues advising Yudhishthira by describing who is qualified to speak about Brahman and indicating a practical yogic means—sense-withdrawal and focused meditation—for realizing it.