Shloka 11
Adhyāya 214: Tapas Redefined—Perpetual Discipline, Hospitality, and the Ethics of Eating (तपः-निरूपणम्, विघसाशी-अतिथिप्रिय-धर्मः)
सुदुष्करं ब्रह्मचर्यमुपायं तत्र मे शृणु । सम्प्रदीप्तमुदीर्ण च निगृह्लीयाद् द्विजो रज:
suduṣkaraṃ brahmacaryam upāyaṃ tatra me śṛṇu | sampradīptam udīrṇaṃ ca nigṛhlīyād dvijo rajaḥ ||
Bhīṣma nói: “Giữ gìn brahmacarya là điều vô cùng khó. Hãy nghe ta nói phương cách: khi sức mạnh của rajas—đã bùng lên và đang dâng trào—bắt đầu hiện lộ, người thuộc hàng ‘hai lần sinh’ (dvija) phải lập tức chế ngự nó.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Brahmacarya is difficult, so one must use a practical method: the moment passionate agitation (rajas) begins to flare up and grow, it should be checked immediately through restraint and disciplined vigilance.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and conduct, Bhīṣma continues advising (to Yudhiṣṭhira) on ethical self-governance, here focusing on how a dvija should preserve brahmacarya by promptly restraining rising rajas.