Shloka 26
Vimokṣa-niścaya: Pañcaśikha’s Analysis of Aggregates, Guṇas, and Tyāga (मोक्षनिर्णयः)
केषां बलाबल बुद्धया हेतुभिर्विमृशेद् बुध: । एष मे संशयस्तात तनमे ब्रूहि पितामह
yudhiṣṭhira uvāca | keṣāṃ balābala-buddhyā hetubhir vimṛśed budhaḥ | eṣa me saṃśayas tāta tan me brūhi pitāmaha ||
Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch ông nội kính yêu, một người trí, dùng sự phân biệt cái mạnh cái yếu và xét các nguyên do, thì nên đánh giá sức mạnh tương đối của những lỗi nào? Đó là điều con còn nghi. Xin Pitāmaha giảng giải cho con.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames ethical inquiry as rational evaluation: a wise person should not condemn or excuse blindly, but weigh faults by their relative strength and weakness, using clear reasons (hetu) and discernment (balābala-buddhi).
In the Śānti Parva’s instruction-setting, Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma (addressed as Pitāmaha) to clarify a doubt: which kinds of doṣas (faults/vices) should be assessed for their comparative force, and by what reasoning a wise person should judge them.