Shloka 24
Vimokṣa-niścaya: Pañcaśikha’s Analysis of Aggregates, Guṇas, and Tyāga (मोक्षनिर्णयः)
दोषाणामेवमादीनां परीक्ष्य गुरुलाघवम् । विमृशेदात्मसंस्थानमेकैकमनुसंततम्
doṣāṇām evam-ādīnāṁ parīkṣya guru-lāghavam | vimṛśed ātma-saṁsthānam ekaikam anusantatam ||
Bhīṣma nói: “Sau khi đã xét kỹ ‘nặng’ và ‘nhẹ’—tức mức độ nghiêm trọng hay không đáng kể—của những lỗi ấy và các lỗi tương tự, người ta nên liên tục quán chiếu tình trạng nội tâm của chính mình, xét từng lỗi một: nó có hiện diện trong ta hay không, và nếu có thì ở mức độ nào. Nhờ sự tự xét mình bền bỉ như vậy, hãy nỗ lực thoát khỏi mọi khiếm khuyết ấy.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
To assess moral faults by their relative seriousness and then engage in sustained, item-by-item self-scrutiny—checking whether each fault exists in oneself and in what measure—so that one can deliberately work toward freedom from those defects.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhishma continues advising the listener on ethical cultivation: after identifying various doṣas (faults), one must evaluate their gravity and then turn the inquiry inward through continuous self-assessment.