Shloka 10
Vimokṣa-niścaya: Pañcaśikha’s Analysis of Aggregates, Guṇas, and Tyāga (मोक्षनिर्णयः)
स्पर्शरूपरसाद्येषु सड़ं गच्छन्ति बालिशा: । नावगच्छन्त्यविज्ञानादात्मानं पार्थिवं गुणम्
sparśarūparasādyeṣu ṣaḍaṁ gacchanti bāliśāḥ | nāvagacchanty avijñānād ātmānaṁ pārthivaṁ guṇam ||
Bhīṣma nói: Kẻ ngu si chạy theo trường cảnh sáu loại của các đối tượng giác quan—xúc chạm, sắc tướng, vị nếm và những thứ khác. Thiếu trí phân biệt, họ không nhận ra cái “ta” bị điều kiện hóa bởi tính chất vật chất (thuộc địa đại), lầm lấy sự biến đổi của các đại làm bản tính chân thật của mình.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Attachment to sense-objects arises from ignorance; without discernment one identifies the self with the material body (an elemental, ‘earthly’ modification). The ethical thrust is toward sense-restraint and right knowledge as prerequisites for liberation-oriented living.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira by diagnosing the root of bondage: the undiscerning chase sensory pleasures and fail to understand the body’s elemental nature and the need for discriminative insight.