Shloka 9
जनकस्य मोक्षमार्गप्रश्नः तथा पञ्चशिखोपदेश-प्रस्तावः | Janaka’s Path to Liberation: Prelude to Pañcaśikha’s Instruction
स्निग्धत्वात् तिलवत् सर्व चक्रेडस्मिन् पीड्यते जगत् । तिलपीडैरिवाक्रम्य भोगैरज्ञानसम्भवै:
snigdhatvāt tilavat sarvaṃ cakre 'smin pīḍyate jagat | tilapīḍair ivākramya bhogair ajñānasambhavaiḥ ||
Bhishma nói: Vì sự bám chấp dính mắc—như hạt mè đầy dầu—cả thế gian này bị ép trong bánh xe của sự trở thành. Như mè bị nghiền trong cối ép dầu, chúng sinh bị nghiền nát hết lần này đến lần khác bởi những khoái lạc sinh từ vô minh, và vì thế bị cuốn quay trong vòng luân hồi (saṃsāra).
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Attachment (āsakti), rooted in ignorance (ajñāna/avidyā), makes beings vulnerable to being ‘crushed’ by sense-pleasures; these pleasures perpetuate bondage and keep the world turning in the wheel of saṃsāra. The ethical thrust is to cultivate discernment and detachment so that one is not driven by ignorant enjoyment.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and liberation-oriented wisdom. Here he uses a vivid simile: just as oily sesame is pressed in an oil-mill, the world—because it clings and sticks—is pressed and overpowered by ignorance-born enjoyments, and thus continues to revolve in worldly existence.