Shloka 6
Śānti-parva 206: Guṇa-hetu Moha, Kāma-krodha Chain, Indriya-utpatti, and Nirodha
ज्ञानपूर्वा भवेल्लिप्सा लिप्सापूर्वाभिसंधिता । अभिसंधिपूर्वकं कर्म कर्ममूलं ततः फलम्
jñānapūrvā bhavellipsā lipsāpūrvābhisaṃdhitā | abhisaṃdhipūrvakaṃ karma karmamūlaṃ tataḥ phalam ||
Bhīṣma nói: “Trước hết khởi lên sự nhận biết về một đối tượng; từ nhận biết ấy nảy sinh dục vọng muốn đạt được. Từ dục vọng phát sinh ý chí có chủ đích—‘ta sẽ làm cho thành’—và nỗ lực theo sau. Rồi hành động được thực hiện, và từ hành động nhận lấy kết quả. Vì thế, kinh nghiệm của con người vận hành như một chuỗi đạo lý: từ tri giác đến ham muốn, từ ý hướng đến việc làm, và từ việc làm đến hệ quả.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma outlines a causal sequence: knowledge of an object leads to desire, desire leads to intention and effort, intention leads to action, and action produces results. Ethical responsibility therefore begins not only with the deed but with the inner stages—what one attends to, desires, and resolves.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhishma is advising Yudhishthira by analyzing how actions arise in the mind and how their fruits follow, emphasizing the inner origins of karma.