Shloka 26
Śānti-parva 206: Guṇa-hetu Moha, Kāma-krodha Chain, Indriya-utpatti, and Nirodha
इसलिये ज्ञानके द्वारा बुद्धिको, बुद्धिके द्वारा मनको तथा मनके द्वारा इन्द्रिय- समुदायको निर्मल एवं शुद्ध करके अविनाशी परमात्माको प्राप्त किया जा सकता है ।।
buddhipravīṇo manasā samṛddho nirāśiṣaṁ nirguṇam abhyupaiti | paraṁ tyajantīha viloḍyamānā hutāśanaṁ vāyur ivendhanastham ||
Bhishma nói: Khi lấy chân tri mà tinh luyện trí (buddhi), lấy trí đã trong sáng ấy mà an định tâm (manas), rồi dùng tâm đã được kỷ luật để thanh lọc toàn bộ các căn, người ấy trở nên xứng đáng để đạt đến Ngã Tối Thượng bất hoại. Kẻ tinh thông phân biệt và giàu có bởi một tâm được điều ngự sẽ tiến gần Thực tại vô tướng tính (nirguṇa), không còn khát cầu. Như gió khuấy động và quạt lên khiến ngọn lửa ẩn trong củi bùng sáng, kỷ luật nội tâm cũng làm hiển lộ Đấng Tối Cao bằng cách từ bỏ những ràng buộc thấp hèn ngay trong đời này.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation is presented as an inner purification sequence: knowledge clarifies the intellect, the clarified intellect steadies the mind, and the steady mind disciplines the senses. With desirelessness and detachment, one can approach the imperishable, attributeless Supreme Self.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising Yudhishthira on the path of peace and liberation after the war, using the analogy of wind kindling fire hidden in fuel to illustrate how disciplined practice reveals the Supreme already present within.