Shloka 9
अव्यक्त–व्यक्त–कारणकार्यविवेकः
Avyakta–Vyakta and Causality: Discrimination of Field and Knower
प्रसृतैरिन्द्रियैर्द:खी तैरेव नियतै: सुखी । तस्मादिन्द्रियरूपेभ्यो यच्छेदात्मानमात्मना
prasṛtair indriyaiḥ duḥkhī tair eva niyataiḥ sukhī | tasmād indriyarūpebhyo yacched ātmānam ātmanā ||
Bhīṣma nói: Khi các giác quan được thả cho hướng ra ngoài, chạy theo đối tượng của chúng, con người trở nên khổ não; khi chính những giác quan ấy được chế ngự, người ta được an lạc. Vì vậy, bằng tự ngã nội tại của mình—nhờ trí hiểu biết đã được rèn luyện—hãy ngăn giữ tâm khỏi sức lôi kéo của các đối tượng giác quan.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Happiness and suffering hinge on the same senses: when they run toward objects, they generate distress; when restrained, they yield peace. Hence one should use inner discipline and understanding to curb the mind’s outward pull.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira, emphasizing ethical psychology: mastery of the senses is presented as a practical foundation for well-being and spiritual progress.