Shloka 19
Yoga, Nārāyaṇa as Supreme Principle, and the Emanation of Categories
Sāṅkhya-Yoga Outline
उत्पत्तिवृद्धिवयसा यथा स इति गृहाते । चन्द्र एव त्वमावास्यां तथा भवति मूर्तिमान्
utpatti-vṛddhi-vayasā yathā sa iti gṛhyate | candra eva tvam amāvasyāṁ tathā bhavati mūrtimān ||
Bhīṣma nói: “Cũng như một người, qua sinh ra, lớn lên và những giai đoạn tuổi tác nối tiếp nhau, vẫn được hiểu là chính người ấy; cũng vậy, Mặt Trăng—dẫu biến mất trong đêm sóc (amāvasyā)—khi lại hiện ra hữu hình, người ta vẫn thừa nhận đó là chính Mặt Trăng ấy. Cùng một lẽ ấy, khi tự ngã mang thân (ātman) đi vào một thân khác, phải hiểu đó vẫn là tự ngã ấy, tiếp nối không dứt.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Continuity of identity despite change: just as a person is regarded as the same individual through different life-stages, and the Moon is regarded as the same Moon after disappearing at amāvasyā, so the self remains the same even when it takes another body.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and philosophical truths. Here he uses everyday analogies—human aging and the Moon’s reappearance—to clarify the doctrine of the enduring self across bodily change.