Shloka 16
Yoga, Nārāyaṇa as Supreme Principle, and the Emanation of Categories
Sāṅkhya-Yoga Outline
क्षीणकोशो ह्ुमावास्यां चन्द्रमा न प्रकाशते । तद्वन्मूर्तिविमुक्तोड्सौ शरीरी नोपलभ्यते
bhīṣma uvāca | kṣīṇakośo hy amāvāsyāṃ candramā na prakāśate | tadvan mūrtivimukto 'sau śarīrī nopalabhyate ||
Bhīṣma nói: Như trăng đêm sóc không tỏa sáng khi quầng sáng suy giảm và ánh sáng không hiển lộ, cũng vậy, Ngã mang thân—khi lìa khỏi thân—không còn là điều mà tri giác thông thường có thể nắm bắt. Lời dạy nhấn mạnh rằng cái ta gọi là “con người” không bị cạn kiệt bởi những gì giác quan chạm tới; khi nền tảng thân xác mất đi, Ngã không phải đối tượng của mắt thấy, vì thế đừng lầm vô hình với không tồn tại.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Self is not an object of sensory perception. When the Self is separated from the body, it is not seen—just as the moon’s light is not manifest on the new-moon night—so absence from sight should not be confused with non-existence.
In the Shanti Parva instruction, Bhishma is explaining metaphysical and ethical understanding about the embodied being and death. He uses the familiar image of the moon at amavasya to clarify why the departed Self is not perceptible to ordinary observers.