Shloka 26
प्रजापतयः देवगणाश्च दिशि-दिशि स्थिताः ऋषयः
Prajāpatis, Deva-Groups, and the Ṛṣis Assigned to the Directions
रसैविंमुक्तं विविधैश्व गन्धै- रशब्दमस्पर्शमरूपवच्च । अग्राह्मुमव्यक्तमवर्णमेक॑ पज्चप्रकारान् ससृजे प्रजानाम्
rasair vimuktaṁ vividhaiś ca gandhair aśabdam asparśam arūpavat ca | agrāhyam avyaktam avarṇam ekaṁ pañca-prakārān sasṛje prajānām ||
Bhishma nói: “Thực Tại ấy vượt ngoài mọi vị và mọi hương. Không âm thanh, không xúc chạm, không hình tướng. Tâm, trí và lời nói đều không nắm bắt được; đó là vô hiển, độc nhất vô nhị, vượt ngoài màu sắc và mọi mô tả. Thế nhưng chính từ nguồn không thể diễn tả ấy, vì các loài hữu tình, năm đối tượng của kinh nghiệm—sắc, vị, hương, xúc và thanh—được khai sinh.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The supreme principle is beyond the senses and beyond mental or verbal grasp—formless, unmanifest, and non-dual—yet it is the source from which the five sense-objects (sound, touch, form, taste, smell) arise. Ethically, it points to detachment: do not mistake sensory qualities for the ultimate, even though they appear within it.
In the Shanti Parva’s instruction on liberation and right understanding, Bhishma continues his discourse to Yudhishthira by describing the nature of the highest Reality and explaining how the world of sensory experience proceeds from what is itself beyond all sensory attributes.