Shloka 19
प्रजापतयः देवगणाश्च दिशि-दिशि स्थिताः ऋषयः
Prajāpatis, Deva-Groups, and the Ṛṣis Assigned to the Directions
गुणात्मकं कर्म वदन्ति वेदा- स्तस्मान्मन्त्रो मन्त्रपूर्व हि कर्म । विधिरविधियं मनसोपपत्ति: फलस्य भोक्ता तु तथा शरीरी
guṇātmakaṃ karma vadanti vedās tasmān mantro mantrapūrva hi karma | vidhir avidhiyaṃ manasopapattiḥ phalasya bhoktā tu tathā śarīrī ||
Bhīṣma nói: Các Veda tuyên bố rằng hành động được cấu thành bởi ba guṇa. Vì thế, thần chú cũng có những loại tương ứng, bởi nghi lễ chỉ được tiến hành sau khi đã xướng tụng thần chú. Cũng vậy, quy tắc và phi quy tắc (đúng nghi và sai nghi), sự quyết tâm của tâm hướng đến kết quả mong cầu, và bản ngã mang thân xác là kẻ thọ hưởng quả báo—tất cả đều là ba mặt, tùy theo ba guṇa.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that action (karma) is shaped by the three guṇas, and therefore the mantra that precedes ritual action, the correctness or incorrectness of procedure (vidhi/avidhi), the mind’s orientation toward results, and the embodied experiencer of those results are all likewise conditioned in a threefold way by sattva, rajas, and tamas.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and conduct, Bhishma continues his didactic discourse, explaining to the listener that ritual and moral action cannot be separated from the guṇas: the quality of mantra, the manner of performance, the mental intention, and the experiencer of consequences all align with the same underlying dispositions.