Shloka 63
मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
लोक आतुरजनान् विराविण- स्तत्तदेव बहु पश्य शोचत: । तत्र पश्य कुशलानशोचतो ये विदुस्तदुभयं पदं सताम्
loke āturajanān virāviṇaḥ tattad eva bahu paśya śocataḥ | tatra paśya kuśalān aśocato ye vidus tad ubhayaṃ padaṃ satām ||
Bhīṣma nói: Trong đời này, hãy nhìn kỹ những kẻ khốn khổ—khi gặp chính những mất mát ấy, họ đau buồn sâu nặng và kêu khóc thảm thiết. Rồi hãy quan sát những người có trí phân biệt, khéo xét điều cốt yếu và điều không cốt yếu: vì biết hai cảnh giới cao quý dành cho bậc thiện, họ không sầu não. Hãy suy xét cả hai trạng thái, rồi tự chọn cho mình con đường thật sự đưa đến an lạc.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma contrasts ordinary people who grieve intensely over loss with the discerning who, knowing the higher aims available to the virtuous, remain free from sorrow; one should reflect on both and adopt the truly beneficial path.
In Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma is advising the listener to observe human reactions to loss and to learn from the composure of the wise, using this comparison to guide one’s own ethical and spiritual choice.