Shloka 46
मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
त्यक्त्वा यः प्राकृतं कर्म नित्यमात्मरतिर्मुनि: । सर्वभूतात्मभूस्तस्मात् स गच्छेदुत्तमां गतिम्
tyaktvā yaḥ prākṛtaṃ karma nityam ātmaratir muniḥ | sarvabhūtātmabhūtas tasmāt sa gacched uttamāṃ gatim ||
Bhīṣma nói: Vị hiền triết quán niệm, từ bỏ những hành động thuần thế tục, bị bản năng thúc đẩy, và luôn an trú hoan hỷ trong Tự Ngã, trở nên như chính Tự Ngã của muôn loài; bởi vậy đạt đến đích tối thượng. Ý hướng đạo đức là: giải thoát không đến từ sự lao lực cưỡng bức trong đời, mà từ sự xả ly nội tâm, sự an trụ bền vững nơi Tự Ngã, và sự đồng nhất phổ quát làm tan biến lòng vị kỷ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Renounce merely worldly, nature-driven action and abide steadily in the Self; through such inner absorption and universal identification (seeing oneself in all beings), one reaches the supreme goal—liberation.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma continues advising Yudhishthira by praising the contemplative path: the sage who turns away from ordinary worldly pursuits and rests in Self-realization attains the highest state.