Shloka 36
मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
अवमानस्तथा मोह: प्रमाद: स्वप्रतन्द्रिता । कथंचिदभिवर्तन्ते विविधास्तामसा गुणा:
avamānas tathā mohaḥ pramādaḥ svapratandritā | kathaṃcid abhivartante vividhās tāmasā guṇāḥ ||
Bhīṣma nói: Cũng vậy, sự khinh miệt và nhục nhã, mê muội, lơ đãng, và sự uể oải buồn ngủ của chính mình—khi những lỗi ấy bằng cách nào đó vây phủ lấy một người—thì phải hiểu đó là những biểu hiện đa dạng của tamas (tính chất tối tăm và ngăn trở).
भीष्म उवाच
Educational Q&A
States like humiliation/disrespect, delusion, negligence, and torpor are to be recognized as manifestations of tamas; identifying them helps one resist their pull and protect ethical clarity and disciplined action.
In Bhīṣma’s instruction during the Śānti Parva, he classifies certain mental and behavioral faults as tamasic modes that can overtake a person, framing them as obstacles to right judgment and dharmic living.