Shloka 30
मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
सुखस्पर्श: सत्त्वगुणो दुःखस्पर्शो रजोगुण: । तमोगुणेन संयुक्ती भवतो5व्यावहारिकौ
sukhasparśaḥ sattvaguṇo duḥkhasparśo rajoguṇaḥ | tamoguṇena saṃyuktī bhavato 'vyāvahārikau ||
Bhīṣma nói: Phẩm tính sattva đem lại sự chạm và kinh nghiệm của an lạc; phẩm tính rajas đem lại sự chạm và kinh nghiệm của khổ đau. Nhưng khi hai điều ấy kết hợp với tamas—mê lầm và u tối—thì chúng không còn thích hợp làm kim chỉ nam cho hành xử thực tiễn nữa, vì tâm trí đánh mất sự trong sáng và khả năng phân biệt đúng sai. Do đó, hãy nhận ra các guṇa định hình kinh nghiệm ra sao và, nhờ trí phân biệt, đừng để tamas làm méo mó việc theo đuổi an lạc và bổn phận.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Happiness and sorrow arise according to the dominance of sattva and rajas, but when either is mixed with tamas (delusion), one’s experience and judgment become unreliable for right practical conduct; therefore discernment about the guṇas is essential for ethical living.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Bhishma teaches Yudhishthira about the guṇas and how they condition human experience, warning that tamas corrupts both pleasure and pain into confusion that cannot guide proper action.