Shloka 9

Jñāna-yoga and Karma-phala: Manu–Bṛhaspati on Akṣara and the Limits of Mantra

Devanagari script

अतिथीनां च सर्वेषां प्रेष्याणां स्वजनस्य च । सामान्य भोजन भृत्यै: पुरुषस्य प्रशस्यते

Transliteration

atithīnāṁ ca sarveṣāṁ preṣyāṇāṁ svajanasya ca | sāmānyaṁ bhojanaṁ bhṛtyaiḥ puruṣasya praśasyate ||

Translation

Bhishma nói: Đối với mọi vị khách, đối với người hầu cận, và cả người nhà của mình nữa, việc dọn bữa ăn như nhau—chia sẻ không phân biệt—được ca ngợi là hạnh kiểm đúng đắn của người gia chủ. Lời dạy ấy nhấn mạnh đạo gia đình: lòng hiếu khách và sự đối xử công bằng trong nhà không phải là phép lịch sự tùy nghi, mà là bổn phận đạo đức nâng đỡ hòa khí xã hội và sự chính trực của bản thân.

Word by Word

• {'atithi': 'guest (one who arrives without a fixed appointment

• a recipient of hospitality)', 'sarveṣām': 'of all', 'preṣya': 'servant, attendant, one employed to carry out tasks', 'svajana': 'one’s own people

• family/kinsmen', 'sāmānya': 'common, equal, the same (without special distinction)', 'bhojana': 'food

• act of eating', 'bhṛtya': 'servant/retainer (one maintained by wages/support)', 'puruṣa': 'man

• person (here, the householder as an ethical agent)', 'praśasyate': 'is praised

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• guest (atithi)
• servants/attendants (preṣya, bhṛtya)
• family/kinsmen (svajana)

Educational Q&A

What is the core teaching?

A householder should provide the same meal to guests, servants, and family—practicing hospitality and fairness without partiality. Ethical living is shown through daily acts of equitable care.

What is happening in the narrative?

In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma advises Yudhishthira on proper household conduct, highlighting how everyday domestic choices—like sharing food equally—embody righteousness.