Shloka 15
धर्मसूक्ष्मे त्यागप्रधान्यविचारः
Subtle Dharma and the Primacy of Renunciation
इसके सिवा जो दक्षिण मार्ग है, जिसे प्रकाशपूर्ण बताया गया है, वहाँ जो लोक हैं, वे सकाम कर्म करनेवाले उन गृहस्थोंके लिये हैं, जो श्मशान-भूमिका सेवन करते हैं (जन्म- मरणके चक््करमें पड़े रहते हैं) ।।
anirdeśyā gatiḥ sā tu yāṃ prapaśyanti mokṣiṇaḥ | tasmād yogaḥ pradhāneṣṭaḥ sa tu duḥkhaṃ pravedayitum ||
Yudhiṣṭhira nói: “Trạng thái mà người cầu giải thoát trực chứng là điều không thể diễn tả. Vì thế, yoga—ở đây là kỷ luật của trí tuệ giải thoát và sự chứng ngộ nội tâm—được xem là phương tiện tối thượng và đáng ước nguyện nhất; nhưng để nói cho trọn vẹn bản tính của nó bằng lời, quả là vô cùng khó.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Liberation is a direct realization that cannot be fully captured by language; therefore the inner discipline of yoga—especially knowledge-oriented realization—is regarded as the highest means, though it is difficult to articulate and grasp conceptually.
In the Śānti Parva’s reflective dialogue, Yudhiṣṭhira speaks about the nature of the liberative goal and the superiority of the yogic path, contrasting describable worldly destinations with the indescribable realization known to those pursuing mokṣa.