Shloka 14
धर्मसूक्ष्मे त्यागप्रधान्यविचारः
Subtle Dharma and the Primacy of Renunciation
बहुत-से आर्य पुरुष इन्द्रियोंको उनके विषयोंसे रोककर अविवेकजनित अज्ञानका त्याग करके उत्तरमार्ग (देवयान)-के द्वारा त्यागी पुरुषोंके लोकोमें चले गये ।।
dakṣiṇena tu panthānaṁ yaṁ bhāsvantaṁ pracakṣate | ete kriyavatāṁ lokā ye śmaśānāni bhejire ||
Yudhiṣṭhira nói: “Nhiều bậc Arya đã ngăn các căn khỏi đối tượng của chúng, từ bỏ vô minh do thiếu phân biệt mà sinh, rồi theo con đường thượng (Devayāna) đi đến các cõi của người xả ly. Nhưng cũng có con đường phương Nam, được gọi là ‘rực sáng’: đó là những cõi dành cho kẻ chuyên chú vào nghi lễ và hành nghiệp—những người rốt cuộc đi đến cảnh giới của bãi hỏa táng (śmaśāna).”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts two orientations: renunciants who move beyond ignorance toward higher liberation-oriented realms, and ritualists whose merit leads to limited destinations still marked by mortality—symbolized by the cremation-ground. It cautions that mere ritual action, without inner wisdom, does not culminate in the highest end.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and the highest good, Yudhiṣṭhira raises a doctrinal contrast of ‘paths’ after death. He points to the southern path associated with ritual action and its finite fruits, setting it against the higher, renunciant trajectory discussed in the surrounding context.