Shloka 326
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
ज्योतिः पश्यति रूपाणि रूप॑ च बहुधा स्मृतम् । शब्द, स्पर्श और रूप--ये अग्निके तीन गुण बताये जाते हैं। ज्योतिर्मय नेत्र रूपको देखते हैं। अग्निके प्रधान गुण रूपको भी अनेक प्रकारका माना गया है
jyotiḥ paśyati rūpāṇi rūpaṃ ca bahudhā smṛtam |
Bharadvāja nói: “Ánh sáng (nguyên lý quang minh) nhận biết các sắc tướng; và chính ‘sắc tướng’ cũng được hiểu là có nhiều loại.” Trong giáo huấn về các yếu tố và phẩm tính của chúng, điều này nêu rõ rằng tri giác tùy thuộc vào căn thích hợp (ở đây là con mắt mang tính quang minh), và cùng một phẩm tính—hình sắc/diện mạo—có thể hiện ra muôn vẻ, khiến người tu phải dùng sự phân biệt kỷ luật, chớ để tâm rối loạn.
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
Perception is faculty-specific: light (and the eye empowered by light) apprehends form, and the category of ‘form’ is not single but manifold—so one should analyze appearances with discernment rather than treat them as uniform.
In Shanti Parva’s philosophical instruction, Bharadvāja is explaining how sensory knowledge relates to elemental qualities, using the example that light enables seeing and that ‘form’ has many expressions.