Shloka 3
दान-धर्म-आश्रमविधानम्
Dana, Dharma, and the Four Āśramas
यत् प्राण: सर्वभूतानां वर्थन्ते येन च प्रजा: । परित्यक्ताश्न नश्यन्ति तेनेदं सर्वमावृतम्
bharadvāja uvāca | yat prāṇaḥ sarvabhūtānāṁ vartante yena ca prajāḥ | parityaktāś ca naśyanti tenedaṁ sarvam āvṛtam ||
Bharadvāja nói: “Nước là điều nâng đỡ sinh khí của mọi loài; nhờ đó mà chúng sinh và cộng đồng tăng trưởng. Khi thiếu nó, muôn loài diệt vong. Chính bởi nguyên lý ấy mà toàn thế gian được thấm nhuần và bao phủ.”
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the fundamental support of life and social flourishing is that which sustains prāṇa—understood here as water. Because deprivation leads to destruction, protecting and ensuring access to life-sustaining resources becomes an ethical duty within dharma.
In Śānti Parva’s instructional setting, Bharadvāja speaks in a didactic tone, explaining a universal principle: all beings live by a sustaining factor, communities grow by it, and without it they perish—thereby emphasizing the all-pervading importance of water (as clarified by the accompanying gloss).