भृगु–भरद्वाजसंवादः: वर्णभेदस्य कर्माधारितव्याख्या
Bhrigu–Bharadvaja Dialogue: A Karma-Based Account of Varṇa
परिच्छिद्यैव कामानां सर्वेषां चैव कर्मणाम् | मूल॑ बुद्धीन्द्रियग्रामं शकुन्तानिव पठ्जरे
paricchidyaiva kāmānāṁ sarveṣāṁ caiva karmaṇām | mūlaṁ buddhīndriyagrāmaṁ śakuntān iva pañjare ||
Bhīṣma nói: “Hãy phân định rành rẽ và chế ngự mọi dục vọng cùng mọi hành động; hãy biết gốc rễ của chúng là năng lực phân biệt của tâm và toàn thể ‘bầy đàn’ các căn. Nếu trí và các căn được giữ trong quyền kiểm soát—như chim bị nhốt trong lồng—thì không còn cớ gì để sợ hãi.”
भीष्म उवाच
Desires and actions arise from the interplay of discernment (buddhi) and the senses (indriya-grāma). Ethical steadiness and fearlessness come from restraining and governing these inner instruments rather than letting them roam freely.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Bhīṣma advises the listener that mastery over intellect and senses is the practical foundation for controlling desire-driven conduct, using the image of birds safely kept within a cage.