Shloka 26
Adhyāya 180: Jīva, Śarīra, and the Fire Analogy (भृगु–भरद्वाज संवादः)
अचलितमतिरच्युत: स्वधर्मात् परिमितसंसरण: परावरज्ञ: । विगतभयकषायलो भमोहो व्रतमिदमाजगरं शुचिश्चरामि
acalita-matir acyutaḥ sva-dharmāt parimita-saṁsaraṇaḥ parāvara-jñaḥ | vigata-bhaya-kaṣāya-lobha-mohaḥ vratam idam ājagaraṁ śuciś carāmi ||
Bhishma nói: “Tri kiến của ta vững vàng, ta không lìa khỏi dharma của chính mình. Sự đi lại và giao tiếp ở đời đã trở nên chừng mực, tiết chế. Ta phân biệt được điều cao và điều thấp. Nỗi sợ, nhiễm ô của tham ái và sân hận, lòng tham và mê muội đã rời khỏi tim ta; trú trong sự thanh tịnh, ta thực hành lời nguyện ‘như trăn’ này—sống với ít nỗ lực, chịu đựng điều đến, và giữ nội tâm an định.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches steadfastness in one’s own dharma combined with inner purification: restraining worldly activity, cultivating discernment of higher and lower aims, and removing fear, passion, greed, and delusion. The ‘ājagara-vrata’ symbolizes patient, minimal-striving endurance—remaining composed and pure while accepting what comes without restless pursuit.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and conduct, Bhishma speaks in the first person, describing the qualities of an ideal disciplined life. He presents himself (or the model renunciant) as practicing the ‘python-like vow,’ emphasizing restraint, clarity of values, and freedom from inner afflictions.