Shloka 10
Adhyāya 180: Jīva, Śarīra, and the Fire Analogy (भृगु–भरद्वाज संवादः)
Devanagari script
पश्य प्रह्माद भूतानामुत्पत्तिमनिमित्तत: । ह्वासं वृद्धि विनाशं च न प्रहृष्ये न च व्यथे
Translation
“Hỡi Prahrada, hãy nhìn: sự sinh khởi, tăng trưởng, suy giảm và hoại diệt của muôn loài đều phát xuất từ Đấng Tối Thượng—bản thể chân thật, vượt ngoài mọi nguyên nhân. Vì thế, ta không vui mừng vì chúng, cũng chẳng ưu não vì chúng.”
Word by Word
पश्यsee, behold
पश्य:
TypeVerb
Rootपश् (दृश्-अर्थे)
Formलोट् (imperative), 2, singular, परस्मैपद
ब्रह्मात्from Brahman (the Absolute)
ब्रह्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
Formneuter, ablative, singular
भूतानाम्of beings/creatures
भूतानाम्:
TypeNoun
Rootभूत
Formneuter, genitive, plural
उत्पत्तिम्origin, production
उत्पत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootउत्पत्ति
Formfeminine, accusative, singular
अनिमित्ततःwithout (any) cause; causelessly
अनिमित्ततः:
Karana
TypeIndeclinable
Rootअनिमित्त (निमित्त-रहित) + तस्
Formतसिल्-प्रत्यय (ablatival adverb)
हासम्decline, diminution
हासम्:
Karma
TypeNoun
Rootहास
Formmasculine, accusative, singular
वृद्धिम्growth, increase
वृद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृद्धि
Formfeminine, accusative, singular
विनाशम्destruction
विनाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootविनाश
Formmasculine, accusative, singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
प्रहृष्येI rejoice
प्रहृष्ये:
TypeVerb
Rootहृष्
Formलट् (present), 1, singular, आत्मनेपद
नnor/not
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
व्यथेI am distressed / I grieve
व्यथे:
TypeVerb
Rootव्यथ्
Formलट् (present), 1, singular, आत्मनेपद
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes