Shloka 20
Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya
भृत्यान् भोगैर्द्धिषो दण्डैयों योजयति सो<र्थवान् | एतन्मतिमतां श्रेष्ठ मत॑ं मम यथातथम् | अनयोस्तु निबोध त्वं वचनं वाक्यकण्ठयो:
Arjuna uvāca |
Bhṛtyān bhogair dhiṣo daṇḍaiś ca yojayati so 'rthavān |
Etan matimatāṃ śreṣṭha mataṃ mama yathātatham |
Anayos tu nibodha tvaṃ vacanaṃ vākyakaṇṭhayoḥ ||
Arjuna nói: “Người thật sự giàu có là người khiến kẻ thuộc hạ một lòng nhờ ban cho hưởng thụ xứng đáng, và chế ngự kẻ thù bằng hình phạt. Ôi bậc minh triết tối thượng, đó là quan điểm mà ta thấy đúng, đúng như nó vốn vậy. Nay hãy nghe lời của hai người này—lời đã dâng tới cổ họng, nghĩa là họ đang nôn nóng, thúc bách muốn nói.”
अजुन उवाच
Educational Q&A
Prosperity and effective rule (artha) require a balanced policy: supporting one’s dependents with appropriate comforts and incentives, while restraining hostile forces through just punishment—both welfare and discipline are necessary instruments of governance.
Arjuna states his view on what constitutes true prosperity and effective control in rulership, then urges the listener to hear the impending statements of “these two,” who are portrayed as eager to speak (their words ‘at the throat’).