Shloka 10
Khaḍgotpattiḥ (Origin and Dharmic Function of the Sword) | खड्गोत्पत्तिः
लोभप्रभवमज्ञानं वृद्ध भूय: प्रवर्धते । स्थाने स्थान क्षये क्षैण्यमुपैति विविधां गतिम्
lobhaprabhavam ajñānaṁ vṛddha bhūyaḥ pravardhate | sthāne sthāna-kṣaye kṣaiṇyam upaiti vividhāṁ gatim |
Bhishma nói: Vô minh sinh từ tham dục; và khi tham dục lớn lên, vô minh ấy lại càng tăng thêm. Chừng nào tham còn tồn tại, vô minh còn bám chặt; khi tham bị bào mòn tiêu giảm, vô minh cũng dần suy tàn. Bị tham và vô minh thúc đẩy, hữu tình mang thân xác trôi qua vô số nẻo tồn sinh, thọ sinh trong những bào thai muôn dạng.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Greed (lobha) is presented as a root-cause that generates and nourishes ignorance (ajñāna). As greed intensifies, discernment is further obscured; when greed is reduced, ignorance correspondingly diminishes. Therefore, ethical self-restraint and the curbing of greed are framed as practical means toward clarity and liberation.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira by analyzing inner causes of bondage. Here he explains the causal chain by which lobha sustains ajñāna and, together, they propel the jīva through diverse births and destinies (vividhā gati).