Shloka 19
Bhīmasena’s Counsel on Grief, Inner Conflict, and the Duty of Kingship (भीमसेन-उपदेशः)
प्रत्राजनं च नगरादजिनैश्न विवासनम् । महारण्यनिवासश्न न तस्य स्मर्तुमहसि
pratrājanaṃ ca nagarād ajinaiś ca nivāsanam | mahāraṇya-nivāsaṃ ca na tasya smartum arhasi ||
Vaiśampāyana nói: “Ngài đã bị đuổi khỏi thành, bị bắt khoác da nai, và bị đày đi ở chốn hoang lâm. Ngài đã phải sống giữa những cánh rừng mênh mông. Sao ngài có thể quên những điều ấy?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse appeals to moral memory: one who has endured injustice and hardship should not forget it, because remembrance supports discernment, accountability, and dharmic judgment rather than complacency or self-deception.
Vaiśampāyana recalls a person’s past humiliation—expulsion from the city, being made to wear deerskin, and forced forest-dwelling—using these facts as a pointed reminder that such experiences should not be ignored or forgotten when reflecting on conduct and consequences.