Shloka 753
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
शकक्यं जीवयितुं होष बालो वर्षशतैरपि । जो व्यक्ति एक बार इस देहसे नाता तोड़कर मर जाता है
śakyaṃ jīvayituṃ hoṣa bālo varṣaśatair api | yo vyaktiḥ eka-bāraṃ asya dehasya nātāṃ toḍakara mṛtaḥ, tasya kṛte punaḥ asmin śarīre laṭṭuṃ sambhavaṃ na asti | śatair api śṛgālaiḥ sva-śarīraṃ balidānaṃ kṛtaṃ cet, api ca śata-varṣaiḥ asya bālakasya jīvanaṃ na śakyate |
Jambuka nói: “Hỡi Hoṣa, dẫu trải qua trăm năm cũng không thể làm đứa trẻ này sống lại. Kẻ nào đã một lần đoạn tuyệt mối ràng buộc với thân xác này mà chết đi, thì không thể trở về lại trong chính thân ấy. Dẫu hàng trăm con chó rừng có hiến thân mình, cũng chẳng thể cứu sống đứa bé này, dù trong trăm năm.”
जम्बुक उवाच
Educational Q&A
The verse stresses the finality of death with respect to the same physical body: once the bond with the body is broken, re-entry into that very body is not possible. It cautions against magical or transactional hopes of reversing death, even through extreme sacrifices.
Jambuka addresses Hoṣa and rejects the possibility of reviving a dead child. He emphasizes that even extraordinary measures—symbolized by hundreds of jackals sacrificing themselves—cannot restore the child’s life, framing the moment as a sobering counsel amid grief.