Shloka 13
अज्ञान–लोभयोः परस्परहेतुत्वम्
Mutual Causality of Ignorance and Greed
कालोदकं च गन्तासि लब्धायुर्जीविते पुन: । सरस्वतीदृषद्वत्यो: संगमो मानस: सर:
śaunaka uvāca | kālodakaṃ ca gantāsi labdhāyur jīvite punaḥ | sarasvatīdṛṣadvatyoḥ saṅgamo mānasaḥ saraḥ |
Śaunaka nói: “Ngươi cũng nên đến Kālodaka; khi đã được thọ mạng dài lâu, ngươi sẽ lại sống. (Hãy đến nữa) nơi hợp lưu của Sarasvatī và Dṛṣadvatī, và hồ mang tên Mānasa. Tắm ở những tīrtha ấy và uống nước của chúng sẽ xua tan nỗi kinh hãi trước cái chết cận kề; bởi người ta trở thành kṛtakṛtya—kẻ đã làm trọn điều phải làm—nên không còn sợ chết. Và nhờ thực hiện những cuộc hành hương như đến Puṣkara, Prabhāsa, Uttara-mānasa, Kālodaka, nơi hợp lưu Dṛṣadvatī–Sarasvatī, và Mānasa-sarovara, người ta được nói là sẽ phục hồi thọ mạng và sự vững bền của đời sống.”
शौनक उवाच
Educational Q&A
The verse links tīrtha-yātrā (pilgrimage to sacred waters) with inner completion and fearlessness: by ritual bathing and drinking tīrtha-water, one becomes kṛtakṛtya (as if one’s duties are fulfilled), so the anxiety of near death subsides; the tradition further frames this as a means to regain steadiness and longevity of life.
Śaunaka is enumerating revered pilgrimage sites—Kālodaka, the Sarasvatī–Dṛṣadvatī confluence, and Mānasa lake (along with other famous tīrthas)—and is advising that visiting them for bathing and drinking the waters brings spiritual assurance and is praised as life-extending.