Shloka 13
अबुद्धिपूर्वकपापविमोचनप्रश्नः — Janamejaya’s Unintended Transgression and the Indrota Rebuke
'पक्षिप्रवर! आप अब संतानवान् और पुत्रवान् हो चुके हैं। अतः आप अपनी देहपर दया न करके धर्म और अर्थपर ही दृष्टि रखते हुए इस बहेलियेका ऐसा सत्कार करें, जिससे इसका मन प्रसन्न हो जाय ।।
pakṣipravara! āpa adhunā santānavān putravāṁś ca bhūtaḥ. ataḥ sva-dehe dayāṁ na kṛtvā dharma-artha-parāyaṇa-dṛṣṭyā asya vyādhasya tādṛśaṁ satkāraṁ kuru yena asya manaḥ prasīdati. mat-kṛte mā ca santāpaṁ kurvīthās tvaṁ vihaṅgama. śarīra-yātrā-kṛtyārtham anyān dārān upaiṣyasi.
Bhīṣma nói: “Hỡi loài chim ưu tú nhất, nay ngươi đã được phúc lành, có con đàn cháu đống và có cả con trai. Vậy chớ vì thương xót thân mình mà luyến tiếc; hãy hướng mắt vào dharma và artha, và hãy tiếp đãi người thợ săn này sao cho lòng hắn được vui thỏa. Và này, hỡi chim, đừng sầu khổ vì ta. Để duy trì mạng sống, ngươi rồi sẽ có được một bạn đời khác.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma emphasizes prioritizing dharma and artha over personal attachment and bodily sentiment: respond to circumstances with ethical prudence, even honoring an agent of harm (the hunter) if it serves a higher moral and practical end, and accept life’s necessities without excessive grief.
Bhishma recounts counsel addressed to a bird: since the bird now has offspring, it should act with a view to duty and welfare, respectfully appease the hunter, and not mourn for Bhishma; the bird can continue life and sustain itself, even by finding another mate.