Shloka 13
लुब्धक-कपोत-कपोती-आख्यानम्
The Hunter and the Pigeon Couple: Expiation and Refuge-Ethics
“वृक्षेके नीचे भी जिसकी पत्नी साथ हो, उसके लिये वही घर है और बहुत बड़ी अट्टालिका भी यदि स्त्रीसे रहित है तो वह निश्चय ही दुर्गग गहन वनके समान है ।।
dharma-artha-kāma-kāleṣu bhāryā puṁsaḥ sahāyinī | videśa-gamane cāsya saiva viśvāsa-kārikā ||
Bhishma nói: “Dẫu ở nơi thấp hèn dưới gốc cây, nếu có người vợ ở bên thì đó vẫn là nhà. Nhưng một tòa lầu lớn, nếu vắng bóng người nữ, ắt hẳn cũng như rừng sâu hiểm trở. Trong việc giữ dharma, mưu cầu của cải và thỏa mãn dục vọng chính đáng, người vợ là trợ thủ hàng đầu của người đàn ông. Ngay cả khi phải đi đến xứ lạ, chỉ nàng là nền tảng của niềm tin—người bạn đáng cậy.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that within the householder’s life, the wife is the primary partner in fulfilling dharma, securing artha, and pursuing kāma appropriately; she is also the most dependable foundation of trust, especially when circumstances like travel create vulnerability.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous living, Bhishma continues advising Yudhiṣṭhira on ethics and social duties, here emphasizing the moral and practical importance of the wife as a steadfast companion and trusted support in all key aims of life.