Shloka 53
Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā
Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative
“शत्रु ककणाजनक वचन बोल रहा हो तो भी उसे मारे बिना न छोड़े। जिसने पहले अपना अपकार किया हो, उसको अवश्य मार डाले और उसमें दु:ख न माने ।।
bhīṣma uvāca | saṅgrahānugrahe yatnaḥ sadā kāryo 'n-asūyatā | nigrahaś cāpi yatnena kartavyo bhūtim icchatā ||
Bhīṣma nói: Dù kẻ thù có nói lời làm yên lòng, cũng chớ thả hắn khi chưa trừng trị. Kẻ đã từng gây hại trước đó thì nhất định phải bị diệt, và đừng xem đó là điều để đau buồn. Vị vua cầu thịnh vượng và quyền uy phải bỏ thói soi lỗi, bỏ lòng ganh ghét; luôn nỗ lực thu phục và giữ người về phe mình bằng sự nâng đỡ và ân huệ, đồng thời cũng phải cố ý mà kiềm chế, khuất phục các thế lực thù địch.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler aiming at prosperity should combine two disciplines: (1) saṅgraha and anugraha—winning, retaining, and supporting people through benevolence; and (2) nigraha—firmly restraining enemies and disruptive forces. Both require steady, intentional effort, and should be pursued without envy or fault-finding.
In Shanti Parva’s instruction on kingship (rājadharma), Bhishma continues advising Yudhishthira on practical governance. Here he summarizes a balanced policy: cultivate allies and subjects through favor and inclusion, while also suppressing threats to the kingdom with disciplined resolve.