Shloka 76
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
पूजन्युवाच यस्येह व्रणिनौ पादौ पद्भ्यां च परिसर्पति । खन््येते तस्य तौ पादौ सुगुप्तमिह धावत:,पूजनीने कहा--राजन्! जिसके दोनों पैरोंमें घाव हो गया हो; फिर भी वह उन पैरोंसे ही चलता रहे तो कितना ही बचा-बचाकर क्यों न चले; यहाँ दौड़ते हुए उन पैरोंमें पुन: घाव होते ही रहेंगे
pūjany uvāca yasyeha vraṇinau pādau padbhyāṃ ca parisarpati | khanyete tasya tau pādau sugupatam iha dhāvataḥ ||
Pūjanī nói: “Tâu Đại vương, nếu một người bị thương ở cả hai bàn chân mà vẫn cứ đi lại bằng chính đôi chân ấy, thì dẫu có bước thật dè dặt—khi còn chạy ngược chạy xuôi trong cõi đời này, đôi chân ấy vẫn sẽ bị thương hết lần này đến lần khác.”
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
A person should not persist in the very course of action that keeps aggravating an existing harm; even careful continuation of a harmful pattern tends to reopen wounds. The verse urges restraint and a change of conduct rather than merely ‘managing’ damage.
Pūjanī addresses a king and uses a vivid analogy: someone with wounded feet who still keeps moving with them will inevitably suffer repeated injury. The image functions as counsel—warning the ruler about the futility of continuing a damaging pursuit even with caution.