Shloka 47
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
नरेश्वर! प्रजजलित हुई वैरकी आग एक पक्षको दग्ध किये बिना नहीं बुझती है और अपराधजनित कर्म भी एक पक्षका संहार किये बिना शान्त नहीं होता है ।।
Brahmadatta uvāca: Nareśvara! prajvalitā vairāgniḥ ekaṃ pakṣaṃ dagdhvā vinā na nivartate, aparādha-janitaṃ karma api ekaṃ pakṣaṃ saṃhṛtya vinā na śāmyati. Satkṛtasya arthamānābhyāṃ tatra pūrvopakāriṇaḥ na ādheyo 'mitra-viśvāsaḥ; karma trāsayate durbalān.
Tâu Đại vương! Khi ngọn lửa thù hận đã bùng lên, nó không thể tắt nếu chưa thiêu đốt một phía; cũng vậy, hành vi sinh từ tội lỗi không thể lắng yên nếu chưa đem sự diệt vong đến cho một bên. Dẫu kẻ từng làm hại trước kia về sau được chính người bị hại tôn đãi bằng của cải và danh dự, cũng chớ đặt lòng tin nơi kẻ thù ấy—vì chính nghiệp ác mình đã gây khiến kẻ yếu luôn sống trong sợ hãi.
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
Once hostility is ignited, it tends to demand a costly outcome; therefore a ruler should be cautious about reconciliation that ignores past harm. Even if an enemy is outwardly honored, trust should not be granted lightly, because guilt and the consequences of wrongdoing keep the wrongdoer anxious and prone to further danger.
Brahmadatta is advising a king on statecraft and moral psychology: he compares enmity to a fire that rarely ends without damage, and warns that a prior offender—despite receiving wealth and respect—may remain untrustworthy, driven by fear of his own past misdeeds.