Shloka 41
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
ब्रह्मदत्तने कहा--पूजनी! प्राणोंका नाश करनेवाले भी यदि एक साथ रहने लगें तो उनमें परस्पर स्नेह उत्पन्न हो जाता है और वे एक-दूसरेका विश्वास भी करने लगते हैं; जैसे श्वपच (चाण्डाल) के साथ रहनेसे कुत्तेका उसके प्रति स्नेह और विश्वास हो जाता है ।।
brahmadatta uvāca—pūjanī! prāṇānāśakārakā api yadi ekatra saṁvasanti, teṣāṁ parasparaṁ snehaḥ prādurbhavati, anyonyaviśvāsaś ca jāyate; yathā śvapacena (cāṇḍālena) saha saṁvāsāt śunas tasmin snehaṁ viśvāsaṁ ca gacchati. anyonyakṛtavairāṇāṁ saṁvāsān mṛdutāṁ gatam; naiva tiṣṭhati tad vairaṁ puṣkarastham ivodakam.
Brahmadatta nói: “Thưa bậc đáng tôn kính, ngay cả những kẻ có thể hủy diệt mạng sống của nhau—nếu sống chung—cũng nảy sinh tình thân và bắt đầu tin cậy nhau; như con chó, khi ở cùng một śvapaca (Caṇḍāla), liền sinh lòng mến và tín nhiệm đối với người ấy. Cũng vậy, mối thù của những kẻ đã thành kẻ thù của nhau sẽ mềm đi bởi sự chung sống; thù hận ấy không thể trụ lại, như nước không đọng trên lá sen.”
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
Proximity and shared living can transform even deadly hostility into affection and trust; sustained association softens enmity until it cannot endure—like water that cannot cling to a lotus leaf.
Brahmadatta addresses a respected woman and argues for the pacifying power of companionship, illustrating it with everyday analogies (dog and śvapaca; water on lotus) to show that even entrenched enemies can reconcile through continued association.