Shloka 37
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
ब्रह्मदत्त तवाच कृतस्य चैव कर्तुश्न सख्यं संधीयते पुनः । वैरस्योपशमो दृष्ट: पापं नोपाश्लुते पुन:
brahmadatta uvāca—kṛtasya caiva kartuś ca sakhyaṃ sandhīyate punaḥ | vairasyopaśamo dṛṣṭaḥ pāpaṃ nopāśnute punaḥ ||
Brahmadatta nói: “Giữa người đã chịu điều bất công và kẻ đã gây ra điều ấy, tình bằng hữu quả thật có thể được khôi phục. Bởi người ta thấy rằng khi việc báo trả đã được thực hiện, thù hận lắng xuống, và kẻ làm sai không còn bị bắt phải gánh lấy gánh nặng của tội ấy nữa; vì vậy, sự hòa giải giữa kẻ phạm lỗi và người đã nhẫn chịu sự xúc phạm lại có thể thành tựu.”
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
The verse argues that hostility can subside after retaliation, making renewed friendship possible between offender and victim; it frames retaliation as a mechanism that ‘settles’ enmity and ends further moral liability being pressed upon the wrongdoer.
Brahmadatta is presenting a moral-psychological observation in a discourse on conduct: he claims that once vengeance has been taken, the heat of enmity cools and reconciliation between the parties can be re-established.