Shloka 30
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
माता पिता बान्धवानां वरिष्ठौ भार्या जरा बीजमात्र तु पुत्र: । भ्राता शत्रु: क्लिन्नपाणिवयस्य आत्मा होक: सुखदुःखस्य भोक्ता
mātā pitā bāndhavānāṁ variṣṭhau bhāryā jarā bījamātra tu putraḥ | bhrātā śatruḥ klinnapāṇivayasya ātmā hy ekaḥ sukhaduḥkhasya bhoktā ||
Brahmadatta nói: “Trong hàng thân thuộc, cha mẹ là bậc đứng đầu, vì tình thương của họ là tự nhiên. Vợ như hiện thân của tuổi già, bởi nàng tiêu hao sinh lực của người đàn ông; con chỉ là hạt giống của chính mình—một phần của bản thân. Anh em trở thành kẻ thù khi phải chia của cải; bạn bè chỉ còn là bạn khi bàn tay họ còn ‘ướt’—khi lợi ích riêng vẫn được thỏa. Kỳ thực, chỉ có Tự Ngã mới là kẻ thọ nhận vui và khổ.”
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
Worldly relationships are often conditioned by biology, desire, and self-interest; therefore one should cultivate discernment and detachment. Ultimately, pleasure and pain are borne by one’s own Self, so responsibility for one’s experience and liberation cannot be outsourced to others.
In the Shanti Parva’s reflective discourse, Brahmadatta delivers a sober assessment of familial and social bonds—praising parents’ natural affection while warning that other ties (spouse, siblings, friends) can become sources of decline, rivalry, or transactional loyalty—culminating in the assertion that the Self alone truly ‘enjoys’ (experiences) happiness and sorrow.