Shloka 2
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
युधिष्ठिरने पूछा--महाबाहो! आपने यह सलाह दी है कि शत्रुओंपर विश्वास नहीं करना चाहिये। साथ ही यह कहा है कि कहीं भी विश्वास करना उचित नहीं है, परंतु यदि राजा सर्वत्र अविश्वास ही करे तो किस प्रकार वह राज्यसम्बन्धी व्यवहार चला सकता है? ।।
yudhiṣṭhira uvāca | viśvāsād dhi paraṃ rājan rājñām utpadyate bhayam | kathaṃ hi nāśvasan rājā śatrūn jayati pārthivaḥ ||
Yudhiṣṭhira thưa: “Ôi Đại vương! Người ta nói rằng hiểm họa lớn đối với bậc quân vương phát sinh từ lòng tin. Nếu vậy, một đấng quân chủ không đặt niềm tin vào bất cứ ai thì làm sao có thể vận hành việc trị quốc—và làm sao một vị vua, chẳng hề gửi gắm tín nhiệm ở đâu, vẫn có thể khuất phục kẻ thù?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a rājadharma dilemma: while naïve trust can endanger a ruler, total distrust makes governance impossible. It invites a balanced ethic—measured confidence supported by vigilance, testing, and safeguards.
In the Śānti Parva dialogue on kingship, Yudhiṣṭhira questions prior counsel that warns against trusting enemies and even against trust in general. He asks how a king can practically run the state and still win over enemies if he refuses to trust anyone anywhere.