Shloka 110
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
जिसकी प्रजा सर्वदा करके भारसे पीड़ित हो नित्य उद्विग्न रहती है और नाना प्रकारके अनर्थ उसे सताते रहते हैं, वह राजा पराभवको प्राप्त होता है ।।
yasya prajāḥ sarvadā kṛtvā bhārasena pīḍitāḥ nityam udvignā bhavanti nānāprakāraiś cānarthaiḥ satatam abhibhūyante sa rājā parābhavaṃ prāpnoti | prajā yasya vivardhante sarasīva mahotpalam sa sarvaphalabhāg rājā svargaloke mahīyate |
Brahmadatta nói: Vị vua nào để dân mình luôn bị áp bức bởi gánh nặng, thường trực bất an, và liên tiếp bị đủ thứ tai ương quấy nhiễu—thì sẽ đi đến suy vong. Còn vị vua mà dân chúng không ngừng hưng thịnh—như những đóa sen lớn nở rộ trong hồ—thì được dự phần mọi quả phúc công đức, và ngay cả trên cõi trời cũng được tôn vinh.
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma is measured by the condition of the people: if subjects are burdened, anxious, and afflicted, the king inevitably falls; if subjects prosper and bloom, the king gains merit and honor, even beyond this life.
Brahmadatta is instructing on rajadharma by contrasting two outcomes: the downfall of a king who oppresses his populace versus the exaltation of a king under whom the populace thrives, illustrated through the image of lotuses flourishing in a lake.