Shloka 9
Draupadī’s Exhortation on Rājadharma and Daṇḍa (द्रौपद्याः राजधर्मोपदेशः)
वयं दुर्योधन हत्वा मृथे भोक्ष्याम मेदिनीम् । सम्पूर्णा सर्वकामानामाहवे विजयैषिण:,राजन! द्वैतवनमें ये सभी भाई जब आपके साथ सर्दी-गर्मी और आँधी-पानीका कष्ट भोग रहे थे, उन दिनों आपने इन्हें धैर्य देते हुए कहा था--'शत्रुओंका दमन करनेवाले वीर बन्धुओ! विजयकी इच्छावाले हमलोग युद्धमें दुर्योधनको मारकर रथियोंको रथहीन करके बड़े-बड़े हाथियोंका वध कर डालेंगे और घुड़सवारसहित रथोंसे इस पृथ्वीको पाट देंगे। तत्पश्चात् सम्पूर्ण भोगोंसे सम्पन्न वसुधाका उपभोग करेंगे। उस समय पर्याप्त दान- दक्षिणावाले नाना प्रकारके समृद्धिशाली यज्ञोंके द्वारा भगवान्की आराधनामें लगे रहनेसे तुमलोगोंका यह वनवासजनित दुःख सुखरूपमें परिणत हो जायगा।' धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ! वीर महाराज! पहले द्वैतवनमें इन भाइयोंसे स्वयं ही ऐसी बातें कहकर आज क्यों आप फिर हमलोगोंका दिल तोड़ रहे हैं
vaiśampāyana uvāca | vayaṃ duryodhanaṃ hatvā mṛdhe bhokṣyāma medinīm | sampūrṇāḥ sarvakāmānām āhave vijayaiṣiṇaḥ |
Vaiśampāyana nói: “Chúng ta, những kẻ cầu thắng nơi chiến địa, sẽ giết Duryodhana trong trận và rồi hưởng trọn cõi đất—đầy đủ mọi điều mong ước.” (Ấy là những lời trước kia chính ngài đã dùng để khích lệ các huynh đệ ở rừng Dvaitavana, hứa rằng gian khổ sẽ hóa thành an vui nhờ chiến thắng, hưởng thụ đúng dharma, và phụng thờ bằng bố thí cùng tế lễ; vậy cớ sao nay ngài lại nói khác đi để làm tan nát lòng họ?)
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A leader’s words create moral and emotional obligations: promises of courage and righteous purpose should not be withdrawn lightly, especially when others have endured hardship relying on that assurance. The verse underscores steadfast resolve (dhṛti) and responsible speech in the context of dharma and kingship.
The speaker recalls an earlier moment when the king encouraged his brothers during forest hardship, declaring that they would defeat Duryodhana and then enjoy the kingdom. Now, as the mood shifts, that earlier vow is cited to question why he is discouraging them and “breaking their hearts.”