Shloka 20
Kośa-saṃjanana and Subtle Dharma
Treasury Formation and Fine-Grained Ethics
स शेषकारिणतस्तत्र शेषं पश्यन्ति सर्वश: | नि:शेषकारिणो नित्यं नि:शेषकरणाद् भयम्
sa śeṣa-kāriṇatas tatra śeṣaṃ paśyanti sarvaśaḥ | niḥśeṣa-kāriṇo nityaṃ niḥśeṣa-karaṇād bhayam ||
Bhīṣma nói: “Kẻ khi lấy của người khác mà còn chừa lại một phần, thì rồi cũng thấy của mình được giữ lại phần dư ở khắp nơi. Còn kẻ không chừa lại chút nào—lột sạch người ta—thì luôn sống trong nỗi sợ rằng của cải của chính mình cũng sẽ cạn kiệt hoàn toàn.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Moderation and restraint in taking from others protects one’s own security: leaving something for others reduces retaliation and karmic/social backlash, whereas total plunder breeds constant fear of total loss.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira through a general maxim: how one treats others’ property shapes one’s own stability—restraint leads to preservation, ruthless taking leads to anxiety and ruin.