Shloka 4
Bala and Dharma in Kṣatriya Governance (बल-धर्म सम्बन्धः)
भीष्म उवाच बाह्याश्चेद् विजिगीषु: स्याद् धर्मार्थकुशल: शुचि: । जवेन संधि कुर्वीत पूर्व भुक्तान् विमोचयेत्
bhīṣma uvāca bāhyāś ced vijigīṣuḥ syād dharmārthakuśalaḥ śuciḥ | javena sandhiṃ kurvīta pūrvabhuktān vimocayet ||
Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, nếu kẻ muốn chinh phục là một vua ở bên ngoài, có hạnh kiểm thanh sạch và tinh thông những phương tiện của dharma cùng chính sách lợi ích, thì nên mau chóng kết minh ước với người ấy. Và nếu những làng mạc, thành ấp vốn thuộc quyền hưởng dụng của tổ tiên đã rơi vào tay kẻ xâm lấn, thì hãy cố gắng thu hồi lại—dùng lời lẽ dịu dàng, hòa giải để thuyết phục hắn.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma advises pragmatic, ethically informed kingship: when facing a capable and morally disciplined external aggressor, prioritize swift diplomacy (sandhi) and use conciliatory persuasion to regain former holdings rather than rushing into destructive conflict.
In Bhishma’s instruction on rajadharma in the Shanti Parva, he outlines a policy response for a king confronted by an outside conqueror: make a quick treaty, then attempt to recover lost ancestral villages and towns through sweet, persuasive negotiation.