Shloka 11
Bala and Dharma in Kṣatriya Governance (बल-धर्म सम्बन्धः)
अनुरुक्तेन चेष्टेन हृष्टन जगतीपति: । अल्पेनापि हि सैन्येन महीं जयति भूमिप:
anuruktena ceṣṭena hṛṣṭo jagatīpatiḥ | alpenāpi hi sainyena mahīṃ jayati bhūmipaḥ, yadi senā svāmike prati anurāga rakhanevālī, priya aur hṛṣṭa-puṣṭa ho to us thoṛī-sī senā ke dvārā bhī rājā pṛthvī par vijaya pā sakatā hai |
Bhīṣma nói: Khi chúa tể của cõi nước được làm vui lòng bởi sự trung thành, thì dù chỉ với một đạo quân nhỏ, nhà vua vẫn có thể chinh phục thiên hạ—miễn là quân ấy thương mến, tận tụy với chủ soái, và luôn vui vẻ, cường tráng, no đủ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s success depends not merely on the size of the forces but on the army’s devotion to its leader, disciplined conduct, and high morale; a loyal and well-cared-for force can achieve great victories even when small.
In the Shanti Parva’s instruction on royal duty and governance, Bhishma advises the king that winning and stability come from cultivating the troops’ loyalty and well-being; he frames military effectiveness as an ethical responsibility of the ruler.