Shloka 39
Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)
यज्ञार्थमन्यद् भवति यज्ञो<न्यार्थस्तथा पर: | यज्ञस्यार्थार्थमेवान्यत् तत् सर्व यज्ञसाधनम्,जैसे अन्यान्य सामग्रियाँ यज्ञकी सिद्धिके लिये होती हैं, उत्तम यज्ञ किसी और ही प्रयोजनके लिये होता है, यज्ञ-सम्बन्धी अन्यान्य बातें भी किसी-न-किसी विशेष उद्देश्यकी सिद्धिके लिये ही होती हैं, तथा यह सब कुछ यज्ञका साधन ही है
yajñārtham anyad bhavati yajño 'nyārthas tathā paraḥ | yajñasyārthārtham evānyat tat sarvaṁ yajñasādhanam ||
Có những điều tồn tại vì yajña; còn yajña tự thân lại có thể được cử hành vì một mục đích khác vượt lên trên nó. Cũng vậy, mọi điều liên hệ đến yajña đều hướng tới việc thành tựu một mục tiêu nhất định; kỳ thực, tất cả đều là phương tiện để yajña được hoàn thành.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that ritual elements are instruments serving a purpose, and even yajña itself can be a means toward a higher goal; one should understand the intended end and align actions accordingly.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma is explaining to Yudhishthira how to interpret sacrificial practice: as a structured system of means (sādhanas) oriented toward definite aims, not as purposeless formalism.