Shloka 11
Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)
अविज्ञानादयोगो हि पुरुषस्पोपजायते । विज्ञानादपि योगश्व योगो भूतिकर: पर:
avijñānād ayogo hi puruṣasyopajāyate | vijñānād api yogaś ca yogo bhūtikaraḥ paraḥ ||
Bhishma nói: «Do thiếu hiểu biết chân thật, con người rơi vào trạng thái không thể vận dụng—khi khó khăn đến, không phân định được đường lối thích đáng. Nhưng nhờ hiểu biết, phương kế đúng đắn sẽ được nhận ra; và chính phương kế được chọn lựa khéo léo rồi đem thực hành ấy là nguyên nhân tối thượng của phồn vinh và an lạc.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ignorance produces 'ayoga'—the failure to find or apply the right course of action—whereas knowledge reveals the proper means; such rightly applied means is the supreme cause of prosperity and well-being.
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and practical governance. Here he emphasizes that clear understanding is what enables effective action in times of crisis, and that correct action grounded in knowledge leads to flourishing.