Shloka 15
आशा-कृशता उपाख्यानम्
The Episode on the Emaciation Caused by Hope
राजन! वह वेगशाली मृग अपनी इच्छासे ही राजाके निकट आ-आकर पुनः बड़े वेगसे आगे भागता था ।।
bhīṣma uvāca | rājan, sa vegavān mṛgaḥ svayameva rājñaḥ samīpam āgatya punar mahāvegāt purato ’padhāvati sma || sa tasya bāṇair bahubhiḥ samabhyastaḥ vane-caraḥ | prakrīḍann iva rājendra punar abhyeti cāntikam ||
Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, con nai nhanh nhẹn ấy tự ý đến gần nhà vua hết lần này đến lần khác, rồi lại phóng vút đi với tốc độ lớn. Dẫu đã bị nhiều mũi tên của nhà vua bắn trúng, con nai lang thang trong rừng vẫn cứ quay lại quanh nhà vua như thể đang đùa giỡn—lôi kéo ngài đuổi theo mãi.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when a target seems within reach, repeated provocation can be a trap: a ruler should not let excitement, pride, or fascination override discernment. The deer’s ‘playful’ returns illustrate how the mind can be drawn into unwise pursuit despite clear signs of harm or futility.
A swift deer, though pierced by many arrows, repeatedly comes close to the king and then bolts away again, as if teasing him. The scene functions as an illustrative example within Bhishma’s instruction, highlighting the dynamics of lure, pursuit, and the need for controlled judgment.